Zobacz mapy

realizowanego projektu

Pobierz aplikację

mobilną na swój telefon

Atrakcje

przyrodnicze i zabytki

Kalendarz imprez

w naszej gminie

Szlaki turystyczne

zobacz szlaki

Gdzie zjeść i spać?

Informator turystyczny

Obiekty

sportowe, rekreacyjne, dla dzieci

Polecane strony

przydatne linki

Miejscowości

Batowice - leżą w dolinie Dłubni, częściowo w granicach Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego. Początki wsi niektórzy wiążą z osadnictwem węgierskim (zob. Bibice, Węgrzce) wysuwając tezę, iż nazwa Batowice wywodzi się z węgierskiego słowa „báty” oznaczającego starszego brata. Jednak bardziej prawdopodobnym jest jej patronimiczne pochodzenie, od jakiejś osoby zwanej (przezywanej) Batem. Historycznie Batowice zostały odnotowane po raz pierwszy w 1344 r. Należały do krakowskiej kapituły katedralnej aż do początku XIX w., kiedy to stały się własnością kanonika krakowskiego M. Dubieckiego, przechodząc następnie m.in. w ręce Bieńkowskich, w poł. XIX w. Kazimierza Girtlera - krakowskiego pamiętnikarza, a w końcu Rogalskich. Batowice były ważną wsią ze względu na prowadzący tędy dawny trakt handlowy do Gdańska i Torunia, a także z uwagi przepływającą przez nie rzekę Dłubnię, na której w 1676 r. Jan III Sobieski ustanowił komorę celną. W latach 1883 - 5 w płd.-wsch. części Batowic, którą w 1973 r. włączono do Krakowa, Austriacy wznieśli mały fort artyleryjski wzmacniający obronę doliny Dłubni, a z chwilą wybuchu wojny 1914 r. zniszczyli część zabudowy wsi dla oczyszczenia pola ostrzału (zob. Dziekanowice).

Szczęśliwie ocalała wówczas oryginalna ceglana kapliczka słupowa z 1625 r. z wmurowanymi majolikowymi taflami przedstawiającymi sceny Ukrzyżowania. Ocalał także wzniesiony na przełomie XIX/XX w. dwór, który po 1975 r. został gruntownie przebudowany z utratą cech stylowych. Przed wojną mieściło się w nim sanatorium braci Braunów dla nerwowo chorych, w którym m.in. leczył się pisarz Władysław Orkan (1875 - 1930), a w czasie okupacji założona przez Niemców szkoła dla dziewcząt. Obecnie dwór pełni funkcję Domu Pomocy Społecznej. Otacza go założony w XIX w. park krajobrazowy, który na przełomie XIX/XX w. oraz po 1975 r. został znacznie przekomponowany. W parku, mimo zniszczeń dokonanych przez okupanta, zachowało się sporo różnego gatunku starodrzewu, m.in. sędziwe lipy, czarne sosny, akacje, klony.

Bibice - największe pod względem powierzchni sołectwo gminy, położone w dolinie Bibiczanki. Nazwa wsi być może pochodzi z języka węgierskiego i oznacza czajkę („bibic”). Bibice to seniorka polskich wsi, jak utrzymują niektórzy badacze, twierdząc, że pierwsze o niej wzmianki pochodzą z 1050 r. Jednak współcześni mediewiści jednoznacznie przyjmują za Janem Długoszem, że pierwsze wzmianki o Bibicach pochodzą dopiero z 1160 r. Stanowiły one w mniejszej części własność szlachecką, w większej konwentu norbertanek z krakowskiego Zwierzyńca z nadania Jaksy Gryfity z Miechowa (zm. w 1175 r.), znanego głównie ze swej fundacji klasztoru bożogrobców w Miechowie. Norbertanki nie administrowały jednak bezpośrednio bibickim majątkiem, a oddawały go w dzierżawę, co powodowało wzrost obciążeń pańszczyźnianych. Na tym tle słynne stały się wystąpienia w poł. XVI w. bibickich chłopów do krakowskiej kapituły i króla Zygmunta Starego żądających potwierdzenia przywileju lokacyjnego (na prawie niemieckim) wsi wydanego w 1288 r. przez Leszka Czarnego, który gwarantował im określone prawa, w tym stałą robociznę. Podobne spory wieś toczyła w XVII w. W 1607 r. w Bibicach, z inicjatywy ówczesnej ksieni klasztoru norbertanek Doroty Kątskiej powstała filia założonej w 1586 r. przy Akademii Krakowskiej pierwszej szkoły średniej, zw. później kolegium Nowodworskiego. Zapewne stąd wywiódł się kultywowany po dziś obyczaj „pucheroków” (zob. niżej). Niezwykle tragicznym epizodem w dziejach Bibic stał się rok 1914, kiedy to wieś została niemal zrównana z ziemią przez austriackie wojsko celem oczyszczenia pola ostrzału dla broniących twierdzę Kraków fortów Bibice i Węgrzce. Odbudowana ponownie znacznie ucierpiała w 1927 r. podczas wybuchu poaustriackiej prochowni w sąsiednich Witkowicach. Obecnie Bibice są znaczącym ośrodkiem podkrakowskiego folkloru, którego animatorem stała się założona w 1964 r. Izba Regionalna, jedno z pierwszych muzeów wiejskich w kraju. Ekspozycja etnograficzna obejmuje elementy wystroju wiejskiej chaty i ludowego stroju, różnorodne meble i narzędzia oraz eksponaty związane z miejscowymi zwyczajami i obrzędami, a także prace miejscowych artystów ludowych. Uzupełniają ją kroniki i dokumenty, itp. zbiory dokumentujące historię wsi. W Bibicach warto zobaczyć też fort 45a Bibice, wybudowany przez Austriaków w latach 1895 - 1897 wg projektu polskiego inżyniera Emila Gołogórskiego. Jest to mały fort pancerny, który bronił międzypola fortów głównych: „Zielonki” i „Węgrzce”, ryglując dolinę Bibiczanki. Dziś opuszczony, popada w ruinę. Warto nadmienić, iż na terenie gminy znajduje się 5 poaustriackich fortów tzw. „Twierdzy Kraków”.

Bosutów - Boleń to sołectwo złożone z dwóch niewielkich leżących obok siebie wsi. Bosutów wzmiankowany już w 1230 r. należał do krakowskiej kapituły katedralnej. Boleń wymieniany w 1398 r. wraz z sąsiednimi Młodziejowicami tworzył kompleks dóbr szlacheckich. Podczas Insurekcji Kościuszkowskiej, w okresie 6-24 IV 1794 r. między Bosutowem a doliną Dłubni Tadeusz Kościuszko założył obóz, który obwarowano szańcami, okopami i bateriami dział. Tu nastąpiła dalsza reorganizacja i rozbudowa oddziałów; tu także Naczelnik wydał szereg zarządzeń i odezw, w tym zmierzających do pozyskania chłopów poprzez złagodzenie pańszczyzny. Dziś jedyną pamiątką po obozie jest znajdujący się obok szlaku obelisk. Wzniesiono go w 1894 r., w 100-rocznicę bitwy pod Racławicami. W 1946 r. obelisk otoczono murkiem, ozdobiono rzeźbą orła, zaś w latach 70-tych XX w. wmurowano pamiątkową tablicę z brązu projektu prof. Czesława Dźwigaja, krakowskiego artysty rzeźbiarza. Dziś nie istnieje już dworek kapitulny, w którym kwaterował Kościuszko. Został rozebrany, tak jak inne zabudowania Bosutowa w 1914 r. przez Austriaków dla oczyszczenia przedpola fortów Twierdzy Kraków oraz budowy polowej pozycji „Bosutów - Dziekanowice”.

W Bosutowie warte uwagi są chałupy wiejskie sięgające swoją metryką 1918 r. Natomiast w Boleniu godnym uwagi jest XIX-wieczny dwór, który wybudował Jan Matejko wg własnego projektu. Teren, na którym powstał, stanowił resztówkę dawnego założenia dworskiego o proweniencji średniowiecznej. Niestety, artysta nie doczekał zakończenia budowy; w sferze planów pozostał zarys ołtarza, który zdobi jedną z elewacji. W 1893 r. budynek w wianie otrzymała Helena, najmłodsza córka Matejki i zamieszkała tu wraz ze swoim mężem malarzem Józefem Unierzyskim (1863-1948). W 1914 r. dwór został udostępniony dla wojska. W części, gdzie mieściła się pracownia, rozebrano dach wstawiając działo, które po wojnie zdemontowano. Pierwotny stan dwór odzyskał w latach 90. XX w. Obecnie dwór stanowi własność prywatną.

Dziekanowice – są w części położone na terenie Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego. Po raz pierwszy wzmiankowane w 1350 r. stanowiły własność kapituły krakowskiej. majątkiem zarządzał m.in. w końcu XV w. młodszy brat kronikarza Długosza, także o imieniu Jan, kanonik krakowski, który zbudował tu dwór, jak odnotowano „z dobrymi zabudowaniami”. Przez Dziekanowice już od XII w. prowadził królewski trakt z Krakowa przez Słomniki do Wielkopolski i Prus. Dzisiaj to droga polna, lecz jej pierwotny charakter przetrwał w tradycji mieszkańców; nadal zwana jest drogą królewską lub słomnicką. Podobnie miejscowe przekazy utrzymują, że zachowany na terenie wsi niewielki i dziś zaniedbany kurhan jest zbiorową mogiłą żołnierzy T. Kościuszki zmarłych z ran w obozie pod Bosutowem (zob. wyżej). Z Bosutowem Dziekanowice łączy także wspólna historia w okresie I wojny światowej. Położone 2 km od granicy rosyjskiej, podobnie jak Bosutów zostały doszczętnie zniszczone przez wojsko austriackie, które materiał z rozbiórki domostw użyło do budowy umocnień polowej pozycji „Dziekanowice - Bosutów”. Zachował się jednak zespół dworski: dwór z pocz. XX w., przebudowany około 1960 r., budynek gospodarczy z tego samego okresu oraz pozostałości parku krajobrazowego założonego około 1820 r. wraz z budową pierwotnego dworu. Obecnie zespół dworski zajmuje filia firmy nasienniczej „Polan”. W Dziekanowicach można też spotkać relikty zabudowy wiejskiej z lat 20. XX w.

Garlica Duchowna i Garlica Murowana to dwa sąsiadujące ze sobą niewielkie sołectwa, leżące w Dolinie Naramki, zw. też doliną Garliczki, albo Owczarską. Historycznie Garlica Duchowna należała do kapituły krakowskiej, która nabyła ją w 1263 r. od zwierzynieckich norbertanek; Murowana - stanowiła własność szlachecką. Szczególnie cennym zabytkiem tej wsi jest renesansowy lamus, z początku XVII w. który pierwotnie pełnił funkcję bramy wjazdowej na teren dworski. Jest to piętrowy budynek na planie kwadratu, z zachowanym skromnym detalem renesansowym w postaci rustykowanego portalu po dawnym przejeździe oraz obramień okiennych. Lamus stanowi najstarszy element rozległego zespołu dworskiego, z którego zachowały się także: klasycystyczna brama wjazdowa z 1 poł. XIX w., spichlerz z tego samego okresu oraz dwór z 2 poł. XVIII w., który po zawaleniu się dachu w 1988 r. został współcześnie zrekonstruowany. Obecnie całość zespołu pozostaje w gestii Katedry Sadownictwa i Pszczelnictwa Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, która na obszarze dawnego majątku prowadzi stację doświadczalną.

Grębynice - usytuowane są na wierzchowinie jurajskiej, około 50 - 70 m ponad okolicznymi dolinami Prądnika i Korzkiewki. Wzmiankowane po raz pierwszy w 1356 r. już rok później zostały odnotowane w składzie dóbr dóbr korzkiewskich, z którymi dzieliły swe dzieje . W XVI w. istniały tu folwark, papiernia i szlifiernia, zaś w XVIII w. także dwór. Dziś jedynym zabytkiem w Grębynicach pozostaje murowana kaplica św. Rozalii z 1863 r.

Januszowice - wieś w dolinie Prądnika, w otulinie Ojcowskiego Parku Narodowego. Po raz pierwszy została odnotowana źródłowo w 1387 r. Dziedziczyli ją Koniecpolscy h. Pobóg, którzy przyjęli nazwisko Januszewskich. Od XVI w. weszły w skład dóbr korzkiewskich pełniąc funkcję „osady przemysłowej”. W Januszowicach godnym uwagi jest zarzucony kamieniołom uznany za stanowisko dokumentacyjne, a obrazujący budowę geologiczną tut. części doliny Prądnika. W ścianie przekopu obserwujemy, że zalegający na dolnym poziomie wapień górnej jury jest poziomo ścięty przez wkraczające ok. 90 mln lat temu morze kredowe. Jest to tzw. powierzchnia abrazyjna, nad którą zalegają osady morza kredowego - ciemniejsze, brunatnej barwy wapienie zawierające otoczaki i ziarna kwarcu. Nad nimi, oddzielone kolejną powierzchnią abrazyjną wytworzoną przez kolejną transgresję morza kredowego leżą zlepieńce przechodzące ku górze w gruzłowaty wapień. Podobne odsłonięcia znajdują się w pobliżu, na terenie sąsiednich Trojanowic. Dodatkowo można w nich zaobserwować, dzięki wspomnianym powierzchniom abrazyjnym drobne uskoki, a więc ślady ruchów tektonicznych z okresu neogenu, które doprowadziły do wykształcenia się zapadliska krzeszowicko - krakowskiego.

Korzkiew – to miejscowość malowniczo położona w dolnym odcinku doliny Korzkiewki, w otulinie Ojcowskiego Parku Narodowego. Największymi jej atrakcjami są usytuowane są na przeciwległych zboczach doliny: wczesnobarokowy kościół oraz średniowieczny zamek. W 1352 r. górę zw. Korzkiew zakupił Jan z Syrokomli (dziś Janowiec w woj. lubelskim), by tu zbudować obronną rezydencję rodową. Na stromym wzniesieniu powstała wieża mieszkalno-obronna otoczona kamiennym murem. W trakcie rozbudowy w XV w. oraz późniejszej, renesansowej w latach 80. XVI w. zamek uzyskał swój zasadniczy kształt. Odnowiony przez Jordanów na pocz. XVIII w., opuszczony z początkiem XIX w. zaczął podać w ruinę. Nie powiodły się próby jego odbudowy podjęte w latach 60. XX w. przez Oddział Krakowski PTTK, jakkolwiek wykonano wiele prac zabezpieczających. Dopiero w 1997 r. nowy właściciel Jerzy Donimirski, potomek dziedziczki Korzkwi w XIX w. Eleonory hr. Wodzickiej rozpoczął dzieło rekonstrukcji założenia. W efekcie, w 2004 r. w części odtworzonych pomieszczeń został otwarty ekskluzywny hotel. U stóp zamkowego wzgórza znajduje się park krajobrazowy, założony w 1820 r. na powierzchni ok. 6 ha. Zachowało się w nim sporo starodrzewia, a w tym szereg lip i jesionów uznanych za pomniki przyrody. W zach. części parku zwraca uwagę zarys fundamentów dawnego XIX-wiecznego dworu, który został zburzony po wojnie, zaś obecnie ma zostać zrekonstruowany wraz z towarzyszącymi mu niegdyś budynkami austerii i browaru. Z dawnej zabudowy dworskiej zachowały się jednak dwa budynki gospodarcze z pocz. XX w., adaptowane na potrzeby przyległego ośrodka harcerskiego. Zamek i park są własnością prywatną, jednak można je zwiedzać (zob. www.zamek.com.pl). Godnym polecenia jest wspaniały widok rozciągający się z wieży zamkowej. Nad okolicą góruje kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela. Położony 35 m ponad korytem Korzkiewki, przewyższa zamek o 13 m. Legenda mówi, że był on połączony z zamkiem mostem z rzemieni wiszącym nad doliną. Pierwsza świątynia, pochodząca z 2 połowy XIV w., była drewniana. Obecną ufundował w 1623 r. ówczesny dziedzic Aleksander Ługowski, starosta lelowski nadając jej obronny charakter. Surowość bryły kościoła kontrastuje z bogatym, jednolicie barokowym (poza polichromiami i witrażami z poł. XX w.) wyposażeniem jego wnętrza. Składają się na nie trzy, wysokiej artystycznej wartości, ołtarze z 2 ćw. XVII w. Ołtarz główny jest poświęcony patronowi świątyni, boczny lewy Matce Bożej Śnieżnej, zaś w prawym znajduje się pochodzący z 1 ćw. XVII w. i otoczony miejscowym kultem obraz „Ecce Homo” (Oto Człowiek). Dwa kolejne ołtarze umieszczone są w nawie, tj. Przemienienia Pańskiego z 2 poł. XVII w. oraz datowany na 1700 r. ołtarz z obrazem św. Józefa, późnobarokowy o niezwykle bogato rzeźbionej nadstawie. Wyposażenie uzupełniają m.in. prospekt organowy z 2 poł. XVII w., pochodzące z tego okresu ambona i konfesjonał, nieco jednak przekształcone w XIX w. oraz kamienna chrzcielnica z 1 poł. XVII w. Kościół słynie z zachowanych bogatych paramentów. Najcenniejsze z nich gotyckie, z XV w.: relikwiarz oraz monstrancja są obecnie eksponowane w Muzeum Archidiecezjalnym w Krakowie.

Owczary - są najbardziej na północ wysuniętą wsią gminy Zielonki, położoną w otulinie Ojcowskiego Parku Narodowego. Jej nazwa wskazuje na wczesnośredniowieczne pochodzenie, jako osady służebnej, której mieszkańcy zajmowali się hodowlą owiec. Pierwsza historyczna wzmianka o wsi pochodzi z 1350 r. We wsi zachował się zespół dworski będący przed II wojną własnością inż. Eugeniusza Kwiatkowskiego (1888 - 1974) - wybitnego działacza gospodarczego zasłużonego dla budowy portu w Gdyni i Centralnego Okręgu Przemysłowego, wicepremiera w latach 1935-39, także po wojnie, do 1950 r. pełniącego funkcje rządowe oraz poselskie. W 1945 r. podczas reformy rolnej liczący 72 ha majątek wicepremiera nie uległ parcelacji. Mimo to, E. Kwiatkowski sprzedał, a także rozdysponował bezpłatnie wśród najstarszych pracowników wiele hektarów gruntów zmniejszając ich areał do 40 ha. Jednak w 1950 r., będąc już wówczas szykanowany przez komunistyczne władze, został całkowicie pozbawiony majątku, łącznie z dworem, który przekazano szpitalowi dla psychicznie chorych w Krakowie-Kobierzynie. Obecnie we dworze, który pochodzi z pocz. XX w. i został rozbudowany w połowie lat 80. XX w. mieści się Dom Pomocy Społecznej. Otacza go założony jeszcze w 2 poł. XVIII w. i przekomponowany na przełomie XIX/XX w. park krajobrazowy ze wspaniałymi okazami drzew (m.in. dębami, lipami, bukami, grabem i modrzewiem) uznanymi za pomniki przyrody.

Pękowice - wzmiankowane po raz pierwszy w 1343 r. stanowiły własność szlachecką. Na terenie wsi znajduje się poaustriacki fort 44 a „Pękowice” , zbudowany wg projektu Emila Gołogórskiego w latach 1895 - 1897. Jest to międzypolowy mały fort pancerny, obrony bliskiej, osłaniający prawe skrzydło fortu głównego „Tonie”. Obecnie stanowi własność prywatną i jest ogrodzony. W pobliżu fortu zachowała się bateria towarzysząca obrony dalekiej z 1904 r.

Węgrzce - nazwa wsi wskazuje, że jej zasadźcami mogli być osadnicy węgierscy. Historycznie wieś po raz pierwszy jest wzmiankowana w 1350 r. Wieś w okresie nowożytnym składała się z dwóch części – funduszowej i kapitulnej. Połączył je w jedno dopiero sufragan krakowski Józef Olechowski w końcu XVIII w. W miejscowości zachowały się pozostałości zespołu dworskiego z przełomu XIX i XX w. z dworem i spichlerzem oraz parkiem i stawami. Teren z zabudowaniami należy obecnie do Wojewódzkiej stacji Doświadczalnej Oceny Odmian Roślin Hodowlanych.

W latach 1906 - 28.11.1907, tj. do śmierci w Węgrzcach mieszkał Stanisław Wyspiański. Zakupił tu okazały dom, a właściwie małe gospodarstwo; przeniósł tu też swą pracownię, z której jednak rzadko korzystał. Był już wówczas bardzo schorowany. W Węgrzcach powstało zaledwie kilka jego rysunków oraz ostatnie dramaty „Powrót Odysa” i nieukończony „Zygmunt August”. Dom Wyspiańskiego już dziś nie istnieje – jak wiele innych we wsi rozebrali go w 1914 r. saperzy austriaccy. Jego położenie upamiętnia obelisk wystawiony z okazji 100-rocznicy urodzin artysty. Związki Wyspiańskiego z Węgrzcami przypomina również jego popiersie wykonane w 1987 r. przez prof. Bolesława Chromego a znajdujące się przed budynkiem tutejszego Zespołu Szkół noszącego zresztą imię artysty.

W Węgrzcach zlokalizowane są też dwa forty Twierdzy Kraków: fort pancerny 47 a ”Węgrzce” z lat 1896-1902 i fort 47 „Łysa Góra”, z lat 1872-1872, przebudowany całkowicie na artyleryjski przed 1886 r. Po II wojnie oba forty pozostawały we władaniu wojska. Ich zwolnienie umożliwiło podjęcie w latach 2004 – 2005 gruntownej restauracji fortu „Węgrzce”, który obecnie pełni funkcję biurowca jednej z największych firm spedycyjnych w kraju. Zachował się tu m.in. komplet elementów pancernych, artyleryjskie i obserwacyjne wieże pancerne, tarcze strzelnic karabinowych. Fort można oglądać z zewnątrz; nie jest udostępniony do zwiedzania. Sąsiedni fort „Łysa Góra” nie miał tyle szczęścia - jest zaniedbany, lecz jego nowy właściciel planuje urządzić w nim centrum hotelowo-konferencyjne.

Zielonki pierwszy raz są wzmiankowane w 1260 r. Według kronikarza Jana Długosza składały się z dwóch części: kapitulnej oraz królewskiej, która od XVI w. była wydzierżawiana. M.in. w 1521 r. wieś wraz z folwarkiem Marszowiec otrzymał w zastawie finansista i wielkorządca krakowski Jan Boner, w latach 60. XVI w. dzierżawił je Włoch Wespazjan Dottuli, były dworzanin królowej Bony, nobilitowany przy okazji Hołdu Pruskiego w 1525 r. Później arenda przechodziła z rąk do rąk i dopiero w 1679 r. ziemie królewskie powróciły pod bezpośrednią administrację wielkorządców krakowskich (królewskich). Zielonki w owym okresie, łącznie z częścią kapitulną, stanowiły największy ośrodek młynarski w rejonie Krakowa; wraz z tym rozwinęło się piekarnictwo. Do Krakowa dostarczano też miód oraz warzywa. Cennym zabytkiem wsi jest późnogotycki (z elementami renesansowymi) kościół parafialny p.w. Narodzenia Najświętszej Marii Panny. Wzniesiony w 1 poł. XVI w., aż do 1878 r. pozostawał filialnym akademickiego kościoła św. Anny w Krakowie. Przypomina o tym umieszczony w 1726 r. na frontonie świątyni herb Akademii Krakowskiej. Kościół zachował się bez większych zmian, choć jego zachodnią fasadę zniekształcono w latach 60. XX w. przybudówką z trójkątnym frontonem. Wewnątrz na uwagę zasługują renesansowe portale oraz kamienne tabernakulum ścienne z 1533 r., barokowe ołtarze, w tym ołtarz główny z obrazem Narodzenia NMP i posągami św. Joachima i św. Anny, wykonanymi w 1728 r; przez słynnego rzeźbiarza krakowskiego Antoniego Frączkiewicza, nawiązującego w swych dziełach do sztuki Baltazara Fontany. Do kościoła przylega kaplica wzniesiona w 1948 r. Umieszczono w niej dawny ołtarzyk polowy z obrazem Matki Bożej Częstochowskiej, który wykonali w 1941 r. polscy żołnierze stacjonujący w Szkocji. Ołtarzyk przywieziony do kraju w 1947 r. został ofiarowany kard. Adamowi Sapiesze, a następnie w 1949 r. w uroczystej procesji sprowadzony z Krakowa do Zielonek. Wart obejrzenia jest też fort 45 „Zielonki”– artyleryjski wraz ze wspomagającymi go trzema bateriami. Wybudowany w latach 1884-1886 szczęśliwie nie podzielił losu większości fortów dawnej „Twierdzy Kraków”. Po wojnie przez lata służył jako magazyn warzyw, a w 1999 r. staraniem gminy Zielonki koszary szyjowe fortu zostały zaadaptowane na hotel „Twierdza”.W roku 2003 na wale artyleryjskim powstała strzelnica do strzelań dynamicznych; odbywają się tu Międzynarodowe Zawody w Strzelectwie Dynamicznym „Cracow Open”. Fort można zwiedzać za zgodą właściciela (zob.www.twierdza.com.pl).

Kolejnym ciekawym zabytkiem jest kapliczka „Na Rozdziałowskim” z 1636 r. - posiada formę kamiennej kolumny zwieńczonej latarnią, w której umieszczono figurę Piety.

Dolinki podkrakowskie

Dolina Bibiczanki - liczy około 7 km długości. Jej górny odcinek położony poza zabudowaniami posiada formę płytkiej dolinki o zadrzewionym dnie i łagodnych zboczach. Jest ciekawy krajobrazowo, lecz niestety turystycznie niedostępny. W środkowym odcinku - znacznie szerszym położone są zabudowania Bibic. Poniżej nich dolina skręca na płd. - zach., zaczyna meandrować przeciskając się pod Witkowicami przez strefę zaburzoną tektonicznie uskokami obrzeżającymi zapadlisko krzeszowicko-krakowskie. Budowę geologiczną tej części doliny, praktycznie analogiczną jak doliny Prądnika pod Januszowicami ukazuje kilka odsłonięć w ścianach dawnych kamieniołomów na terenie Parku Leśnego Witkowice. Odsłonięcia te umożliwiają także obserwację wspomnianych dyslokacji tektonicznych. Za Witkowicami dolina Bibiczanki kończy się, zaś potok płynie już płaskim dnem zapadliska - geograficznie Bramy Krakowskiej, terenem zabudowanym.

Dolina Garliczki, zw. także doliną Naramki lub Owczarską - rozciąga się na długości około 9 km od Naramy w gminie Iwanowice po Zielonki, gdzie uchodzi do Doliny Prądnika. W przeważającej części jest uformowana w utworach kredowych ukazujących w postaci białawych obsypujących się ze zboczy margli. Górnojurajskie skałki są nieliczne i mało wyeksponowane. Praktycznie występują w rejonie Międzygaja na stromym i zalesionym orograficznie lewym zboczu oraz w rejonie ujścia. Dolina Naramki jest znacznie przekształcona antropogenicznie, zachowując pewne walory krajobrazowe na odcinku od Naramy do Międzygajów (Owczary), w mniejszym stopniu w dalszym biegu do Międzygaju na skraju Garliczki.

Dolina Korzkiewki - zwana też Podsłowiczem rozciąga się na długości około 5 km, to jest od ujścia do doliny Prądnika pod Korzkwią po Smardzowic w gminie Skała, gdzie jej początkowy fragment tworzy wąwóz Lisie Doły objęty ochroną, jako enklawa Ojcowskiego Parku Narodowego. Charakterystyczną jest duża zmienność krajobrazu doliny będąca wynikiem jej krętego biegu oraz asymetrii zboczy, a także uwarunkowanymi tym różnego stopnia przekształceniami antropogenicznymi. Najbardziej malowniczym pozostaje środkowy, niemal przełomy odcinek na wysokości Brzozówki, użytkowany tylko rolniczo, zadrzewiony, o stromych zachodnich zboczach, z ukazującymi się pośród lasu skałkami górnojurajskich wapieni. Niestety, turystycznie w dalszej części, poza biegnącym tędy szlakiem rowerowym, jest on słabo dostępny z uwagi na brak ciągłości dróg i ścieżek umożliwiających przejście do Korzkwi i położonego w dolnym odcinku projektowanego parku kulturowego, jaki ma obejmować architektoniczno - krajobrazowy zespół zamku, parku i kościoła w Korzkwi.

Dolina Prądnika - największa z podkrakowskich jurajskich dolin kojarzona jest głównie ze swym środkowym, najbardziej malowniczym, skalistym odcinkiem w rejonie Ojcowa. Na obszarze gminy Zielonki, a więc w swej dolnej części dolina charakteryzuje się odmiennym krajobrazem. Jest znacznie szersza, a jej zbocza jeszcze stosunkowo strome i zalesione w rejonie Januszowic stopniowo stają się połogie, wykorzystane rolniczo. Dolina spłyca się, zaś górnojurajskie wapienie, tworzące znane z Ojcowa skałki zboczowe ukazują się sporadycznie, i to głównie w odsłonięciach nieczynnych od dawna kamieniołomów w Januszowicach oraz Trojanowicach, przy drodze Kraków - Skała. Dalej w dół doliny, strop odpornych na niszczenie górnojurajskich wapieni obniża się w stosunku do coraz bardziej wypełnionego aluwiami jej dna, a zbocza budują mniej odporne utwory kredowe.